چکیده پایان نامه کارشناسی ارشد
این پژوهش نتایج تحلیل محتوای انجام شده بر روی کتاب‌های درسی علوم تجربی را در مقطع تحصیلی ابتدایی کشور در سال 1390-1391 ارائه می‌کند. هدف از این مطالعه میزان توجه و تأکید کتاب‌های درسی علوم دوره‌ی ابتدایی به مفاهیم مرتبط با سواد زیست محیطی است.در اين فرآيند تحصیل که از طريق آموزش رسمي در مدارس صورت مي‌گيرد، کتاب‌هاي درسي به عنوان يکي از منابع آموزشي عمده و تاثيرگذار محسوب مي‌شوند. و همچنین توجه به سواد زیست‌محیطی در کتاب‌های درسی به مثابه نمودي از رفتار مطلوب محيطي، يكي از مهمترين عوامل تحقق بخشيدن به اهداف توسعه پايدار است كه حفاظت از محيط زيست را در پي خواهد داشت. وقتی این نتایج مورد توجه قرار می‌گیرد اين سوال اساسي مطرح است که متون درسی دوره ابتدایی تا چه حد توجه دانش‌آموزان را به ارزش و اهميت محیط زیست و به تبع آن لزوم حفاظت از محیط زیست جلب مي‌کنند.‌در این تحقیق برای استخراج فراوانی مفاهیم مرتبط با سواد زیست‌محیطی از جدول تحلیل محتوا استفاده شده است. محتوای کلیه‌ی مطالب مرتبط با سواد زیست‌محیطی بر اساس 40 مقوله در 6 زیرمجموعه کدگذاری شد و با تهیه‌ی پرسشنامه‌ای از کارشناسان آموزش محیط زیست داخل و خارج کشور در مورد اهمیت و ضرورت هر یک از این مفاهیم نظر خواهی شد. در این پژوهش مقیاس تحلیل‌محتوای متن، یک جمله‌ی کامل؛ مقیاس تحلیل تصاویر، یک تصویر، عکس یا نمودار؛ و مقیاس تحلیل پرسش‌های آخر فصل، یک پرسش ویژه یا منفرد بود. یافته های این مطالعه حاکی از آن است که مقوله دانش بوم‌شناسی و تاریخ طبیعی 609 فراوانی، مقولۀ دانش مربوط به مسائل و مشکلات زیست‌محیطی دارای 153 فراوانی، مقوله دانش مربوط به مسائل اجتماعی- سیاسی – اقتصادی دارای 168 فراوانی، مقوله مهارت شناختی دارای 80 فراوانی، مقوله تأثیر و تعیین رفتارهای مسئولیت پذیرانه نسبت به محیط زیست دارای 23 فراوانی و در نهایت باید گفت که مقولۀ رفتارهای مسئولیت پذیرانه نسبت به محیط‌زیست دارای فراوانی 24 می‌باشد. این نتایج نشان می‌دهد که فراوانی‌های مربوط به ابعاد سواد زیست‌محیطی (دانش– مهارت –گرایش -رفتار) در کتاب‌های درسی علوم دبستان، توجه یکسانی را به خود اختصاص نداده‌اند. به عنوان مثال توجه اصلی به سمت دانش‌های زیست محیطی بوده و توجه کمتر به ترتیب شامل مهارت‌ها، گرایش‌ها و رفتارها است. كل واحدهاي مورد تحليل، 2580 مورد بوده است كه از ما‌بين آن‌ها 1057 مورد در ارتباط با سواد زیست‌محیطی بودند كه تقريباًً 9/40 درصد از حجم كتاب‌های علوم دوره‌ی ابتدايي را شامل مي‌شود. کمترین فراوانی در کتاب علوم دوم دبستان و بیشترین فراوانی در کتاب علوم سوم دبستان مشاهده شد.


کلمات کلیدی: سواد زیست محیطی، کتاب‌های درسی علوم، دوره‌ی ابتدایی، دانش آموزان


این مقاله برگرفته از مباحث پایان نامه کارشناسی ارشد محیط زیست حسین میبودی با عنوان: [بررسی جایگاه حفاظت از محیط زیست و تنوع زیستی در کتاب های درسی علوم دوره ی ابتدایی] است که به راهنمایی استاد ارجمند جناب آقای دکتر حسن کریم زادگان در دانشگاه آزاد لاهیجان تهیه شده است.


Reference: Karimzadegan, H., & Meiboudi, H. (2012). Exploration of environmental literacy in science education curriculum in primary schools in Iran. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 46, 404–409. Available in
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877042812012608#